Narzędzia klasy RPA działają poprzez odtwarzanie sekwencji czynności, które wcześniej wykonywał pracownik w interfejsie aplikacji — na przykład otwieranie pliku, kopiowanie danych, wprowadzanie ich do innego systemu i zapisywanie wyniku. Konfiguracja takiego robota programowego polega na zdefiniowaniu dokładnej kolejności kroków oraz reguł, według których ma on postępować w różnych sytuacjach.
Narzędzia RPA sprawdzają się szczególnie dobrze w zadaniach o wysokiej powtarzalności i jasno określonych regułach, takich jak przenoszenie danych z faktur do systemu księgowego, generowanie standardowych raportów okresowych czy weryfikacja zgodności danych między dwoma systemami. Im bardziej ustandaryzowany i przewidywalny jest dany proces, tym łatwiej poddaje się automatyzacji za pomocą tego typu narzędzi.
Narzędzia RPA nie radzą sobie dobrze z zadaniami wymagającymi oceny sytuacji niestandardowych lub interpretacji niejednoznacznych danych — w takich przypadkach nadal konieczny jest udział pracownika. Dodatkowo zmiana interfejsu aplikacji, z którą współpracuje robot programowy, może wymagać ponownej konfiguracji automatyzacji. Praktyczny kontekst wdrożeniowy tych narzędzi w polskich firmach opisano w wydaniu Wdrożenia automatyzacji w polskich firmach.